Hoe volatiel is de prijs van HBE certificaten?

De prijs van HBE certificaten is volatiel en schommelt historisch gezien ruwweg tussen €7 en €19 per certificaat, met een driejarig gemiddelde van circa €12. Die bandbreedte is breed genoeg om een serieus financieel verschil te maken voor bedrijven die HBE’s genereren of inkopen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over prijsvorming, risico’s en het juiste verkoopmoment, zodat je goed voorbereid bent op de markt. Wil je direct weten hoe jouw organisatie HBE’s kan inzetten? Bekijk dan onze diensten voor een compleet overzicht.

Wat bepaalt de prijs van HBE certificaten?

De prijs van HBE certificaten wordt bepaald door vraag en aanbod op een vrije markt. Aan de vraagkant staat de jaarverplichting: brandstofleveranciers zijn wettelijk verplicht een oplopend percentage hernieuwbare energie in te leveren. Aan de aanbodkant staan inboekers die hernieuwbare energie leveren en HBE’s creëren. Het samenspel tussen die twee kanten drijft de marktprijs.

Concreet spelen de volgende elementen een rol in de prijsvorming:

• De hoogte van de jaarverplichting: Hoe hoger het verplichte aandeel hernieuwbare energie, hoe groter de vraag naar HBE’s en hoe meer opwaartse druk op de prijs.
• Het beschikbare aanbod van hernieuwbare energie: Meer biobrandstof, groene elektriciteit en waterstof in het vervoer vergroot het aanbod van HBE’s en drukt de prijs.
• Spaarsaldi in het systeem: Bedrijven mogen HBE’s oppotten voor toekomstige jaren. Een groot spaarsaldo in de markt vergroot het effectieve aanbod en remt prijsstijgingen.
• Beleidswijzigingen: Kabinetsbeslissingen over de verplichting hebben directe invloed. Zo leidde de Voorjaarsnota 2023 tot een forse verhoging van de verplichting in 2024 en 2025, wat de marktdynamiek sterk veranderde.
• Internationale markten: HBE’s zijn een nationaal instrument, maar de grondstofprijzen van biobrandstoffen zijn Europees of wereldwijd bepaald. Stijgende grondstofprijzen verhogen de productiekosten van HBE’s en beïnvloeden daarmee indirect de certificaatprijs.

Het is belangrijk te begrijpen dat HBE certificaten geen subsidie zijn, maar een marktsysteem. Er bestaat geen vaste prijs per certificaat en de overheid garandeert geen minimumprijs. De waarde ontstaat volledig uit de markt.

Hoe groot zijn de prijsschommelingen op de HBE markt?

De prijsschommelingen op de HBE markt zijn aanzienlijk. Historisch bewoog de prijs per HBE certificaat ruwweg tussen €7 en €19, een bandbreedte van bijna €12. Dat betekent dat de prijs op het ene moment meer dan twee keer zo hoog kan liggen als op het andere moment, wat de markt tot een uitdaging maakt voor zowel kopers als verkopers.

Om die volatiliteit in perspectief te plaatsen, is het nuttig naar de historische jaarverplichtingen te kijken. De verplichting steeg sterk over de jaren:

• 2022: 17,9% verplicht aandeel, ruim 74,4 miljoen HBE’s benodigd
• 2023: 18,9% verplicht aandeel, ruim 81,5 miljoen HBE’s benodigd
• 2024: 28,4% verplicht aandeel, circa 117 miljoen HBE’s benodigd
• 2025: 29,4% verplicht aandeel

De sprong van 2023 naar 2024 was bijzonder groot: de verplichting steeg met bijna tien procentpunt. Toch leverden in 2024 slechts 202 inboekers circa 107 miljoen HBE’s in, minder dan de benodigde hoeveelheid. Er werd ingeteerd op bestaande spaarsaldi om het tekort op te vangen. Zulke situaties, waarbij vraag en aanbod tijdelijk uit balans zijn, zorgen voor scherpe prijsbewegingen.

Het driejarig gemiddelde van circa €12 geeft een indicatie van de middenwaarde, maar wie op het verkeerde moment koopt of verkoopt, kan ver van dat gemiddelde uitkomen.

Welke factoren kunnen de HBE prijs plotseling laten stijgen of dalen?

De HBE prijs kan plotseling bewegen door onverwachte beleidswijzigingen, tekorten of overschotten in het aanbod van hernieuwbare energie en veranderingen in het gedrag van marktpartijen. Omdat het een relatief kleine, nationale markt is, kunnen ook incidentele gebeurtenissen een merkbare prijsimpact hebben.

Factoren die de prijs snel kunnen opdrijven

• Verhoogde jaarverplichting: Een kabinetsbesluit dat de verplichting plotseling verhoogt, vergroot de vraag direct. Dit gebeurde concreet met de Voorjaarsnota 2023, die leidde tot de forse stijging van de verplichting in 2024.
• Wegvallen van aanbod: Als grote biobrandstofproducenten tijdelijk minder leveren door grondstoffentekorten, oogstproblemen of logistieke verstoringen, krimpt het aanbod van HBE’s snel.
• Lage spaarsaldi in de markt: Als bedrijven hun gespaarde HBE’s hebben opgebruikt en er geen buffer meer is, stijgt de prijs sneller bij een vraagpiek.
• Naderende nalevingsdeadline: Vlak voor de inleverdatum van 1 april stijgt de vraag van verplichtinghouders die nog tekortkomen, wat kortstondige prijspieken kan veroorzaken.

Factoren die de prijs snel kunnen laten dalen

• Opgebouwde spaarsaldi: Als veel marktpartijen grote voorraden HBE’s hebben opgebouwd, komt er extra aanbod op de markt zodra ze die willen verkopen.
• Beleidsonzekerheid: Onduidelijkheid over toekomstige verplichtingen kan kopers afschrikken en verkopers aanzetten tot vroegtijdige verkoop, wat de prijs drukt.
• Systeemwisseling: De overgang van het HBE-systeem naar het ERE-systeem per 1 januari 2026 creëerde onzekerheid. Bestaande HBE’s werden omgezet naar ERE’s via de omrekenregel 1 HBE = 46 ERE. Zulke systeemovergangen beïnvloeden marktgedrag en prijzen tijdelijk sterk.
• Meer aanbieders: Naarmate meer bedrijven elektriciteit inboeken voor vervoer, zoals via laadpalen, groeit het aanbod van HBE’s en neemt de opwaartse prijsdruk af.

Hoe kunnen bedrijven zich beschermen tegen HBE prijsvolatiliteit?

Bedrijven kunnen zich beschermen tegen HBE prijsvolatiliteit door te spreiden in tijd, gebruik te maken van vaste contracten en goed zicht te houden op de eigen inboekpositie. Volledig afdekken van het prijsrisico is in een vrije markt niet mogelijk, maar slimme planning verkleint de blootstelling aanzienlijk.

Praktische maatregelen zijn:

• Gespreid verkopen of inkopen: In plaats van alles in één keer te doen, helpt het om transacties over het jaar te spreiden. Zo middel je de prijs uit en vermijd je het risico van een ongunstig piekmoment.
• Vaste afnamecontracten: Sommige partijen bieden contracten aan waarbij de prijs voor een bepaalde periode wordt vastgelegd. Dit geeft zekerheid over de opbrengst of de inkoopkosten, ten koste van het potentieel profiteren van hogere prijzen.
• Spaarsaldo strategisch inzetten: Bedrijven die HBE’s genereren, mogen saldi oppotten voor toekomstige jaren. In een jaar met lage prijzen kun je bewust meer sparen en wachten op betere marktomstandigheden.
• Beleidsontwikkelingen volgen: Omdat overheidsbesluiten een directe prijsimpact hebben, is het verstandig beleidswijzigingen nauwlettend te volgen. Denk aan aankondigingen over de jaarverplichting, systeemwijzigingen zoals de overgang naar ERE’s en Europese regelgeving zoals RED III.
• Samenwerken met een gespecialiseerde dienstverlener: Een partij met marktkennis en ervaring in HBE-dienstverlening kan helpen bij de timing van transacties en het interpreteren van marktsignalen.

Houd er rekening mee dat de markt per 2026 is overgegaan naar het ERE-systeem. De principes van prijsvolatiliteit blijven vergelijkbaar, maar de spelregels zijn gewijzigd. Meer informatie over het nieuwe systeem vind je op de ERE-regelingspagina.

Wanneer is het beste moment om HBE certificaten te verkopen?

Het beste moment om HBE certificaten te verkopen is wanneer de vraag hoog is en het aanbod krap, typisch in de aanloop naar de jaarlijkse nalevingsdeadline of na een aankondiging van een hogere jaarverplichting. In de praktijk is de precieze timing moeilijk te voorspellen, waardoor een gespreide verkoopstrategie voor de meeste bedrijven verstandiger is dan wachten op de absolute prijspiek.

Een aantal richtlijnen die helpen bij de timing:

• Eerste kwartaal van het jaar: De nalevingsdeadline valt op 1 april. Verplichtinghouders die dan nog tekort komen, zijn bereid meer te betalen. Dit creëert doorgaans vraagdruk in januari, februari en maart.
• Na beleidsaankondigingen: Als het kabinet een hogere verplichting aankondigt, stijgt de vraag vooruitlopend op het nieuwe jaar. Vroeg reageren op zulke aankondigingen kan voordelig zijn.
• Vermijd overaanbod-momenten: Direct na de nalevingsdeadline, als verplichtinghouders aan hun verplichting hebben voldaan, neemt de vraag tijdelijk af. Verkopen in die periode levert doorgaans minder op.
• Monitor spaarsaldi in de markt: Als bekend is dat marktpartijen grote spaarsaldi hebben opgebouwd, is de kans op een prijsdaling groter zodra die saldi op de markt komen.

Bedenk ook dat het HBE-systeem per 1 mei 2026 zijn laatste jaarafsluiting heeft gehad en dat resterende saldi zijn omgezet naar ERE’s. Voor de ERE-markt gelden vergelijkbare dynamieken, maar de markt is nieuw en prijsontwikkelingen zijn moeilijker te voorspellen op basis van historische HBE-data.

Hoe NXT Mobility helpt met HBE certificaten

Wij begrijpen als geen ander hoe complex de wereld van HBE certificaten en de nieuwere ERE’s kan zijn. Als totaalpartner voor duurzame mobiliteit ontzorgen we organisaties volledig in de administratie, certificering en het strategisch inzetten van HBE- en ERE-dienstverlening. Concreet bieden we:

• Onafhankelijk advies over de business case voor elektrisch rijden, inclusief de waarde van HBE’s en ERE’s voor jouw organisatie
• Volledige begeleiding bij het inboeken van elektriciteit voor wegtransport, zodat je geen HBE of ERE laat liggen
• Strategisch advies over de timing van transacties, afgestemd op marktomstandigheden en jouw specifieke situatie
• Ondersteuning bij subsidieaanvragen, verificatieverplichtingen en de administratieve kant van het REV
• Branchespecifieke kennis voor transportbedrijven, vastgoedeigenaren, locatie-exploitanten en andere zakelijke partijen

De overgang naar het ERE-systeem brengt nieuwe kansen én nieuwe risico’s. Wil je zeker weten dat jouw organisatie optimaal profiteert van de mogelijkheden die het systeem biedt? Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek en ontdek wat wij voor jou kunnen betekenen.