Hoe controleren ze de vrachtwagenheffing?

De vrachtwagenheffing wordt gecontroleerd door een combinatie van geavanceerde technologie en fysieke handhaving. Het systeem gebruikt GPS-tracking via verplichte boordcomputers (tolkastjes), automatische nummerplaatherkenning, mobiele controles en vaste controlepunten. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voert fysieke controles uit, terwijl de RDW als tolheffer fungeert en de heffing int namens de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Wat is de vrachtwagenheffing en hoe werkt het systeem?

De Nederlandse vrachtwagenheffing is een kilometerheffing voor vrachtvoertuigen boven de 3.500 kg die vanaf 2026 wordt ingevoerd. Het systeem berekent de heffing op basis van de werkelijk afgelegde kilometers op specifieke wegen, in plaats van een vast bedrag per jaar zoals bij de huidige motorrijtuigenbelasting.

Het systeem werkt via verplichte boordcomputers, ook wel tolkastjes of On Board Units (OBU’s) genoemd. Deze apparaten gebruiken GPS-satellietnavigatie om de exacte positie van de vrachtwagen te bepalen en sturen deze gegevens door naar dienstaanbieders. De dienstaanbieder berekent het aantal kilometers op wegen waar de heffing geldt en stelt de factuur op.

Het tolkastje moet in Nederland altijd aanstaan tijdens het rijden, ook op wegen waar geen vrachtwagenheffing van toepassing is. Alleen bij geparkeerde voertuigen mag het apparaat worden uitgeschakeld. Deze verplichting geldt voor alle vrachtwagens, behalve voor voertuigen met een ontheffing of vrijstelling.

Hoe wordt de vrachtwagenheffing gecontroleerd door de overheid?

De controle op de vrachtwagenheffing gebeurt door meerdere controlemethoden die door verschillende overheidsorganisaties worden uitgevoerd. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is verantwoordelijk voor de fysieke handhaving langs de weg, terwijl Rijkswaterstaat zorgt voor de technische infrastructuur.

De belangrijkste controlemethoden zijn:

• Boordcomputercontrole: Verificatie of het tolkastje correct functioneert en de juiste gegevens doorzendt
• Automatische nummerplaatherkenning: Camera’s scannen kentekens en koppelen deze aan registratiegegevens
• Mobiele controles: Inspecteurs voeren steekproeven uit op verschillende locaties
• Vaste controlepunten: Rijkswaterstaat plaatst controleapparatuur boven wegen voor continue monitoring

De RDW treedt op als tolheffer en verzorgt de algemene communicatie over de vrachtwagenheffing. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) is verantwoordelijk voor de inning en incasso van boetes bij overtredingen.

Wat gebeurt er als je de vrachtwagenheffing niet betaalt?

Het niet betalen van de vrachtwagenheffing leidt tot aanzienlijke financiële consequenties en mogelijk strafrechtelijke vervolging. De sancties zijn opgebouwd in verschillende niveaus, afhankelijk van de ernst en de herhaling van de overtreding.

Bij het ontduiken van de heffing kunnen de volgende sancties worden opgelegd:

• Naheffing: Het verschuldigde bedrag moet alsnog worden betaald, vaak met rente
• Bestuurlijke boetes: Boetes die kunnen oplopen tot meerdere duizenden euro’s
• Verhoogde boetes bij herhaling: Recidive leidt tot hogere sanctiebedragen
• Strafrechtelijke vervolging: Bij systematische fraude kan het Openbaar Ministerie overgaan tot vervolging

Het CJIB verzorgt de inning en incasso van alle boetes. Transportbedrijven die de heffing structureel ontduiken, lopen het risico op bedrijfseconomische problemen door de cumulatie van boetes en naheffingen.

Welke vrachtwagens zijn vrijgesteld van de kilometerheffing?

Zero-emissievoertuigen zijn volledig vrijgesteld van de vrachtwagenheffing, wat een belangrijke stimulans vormt voor de verduurzaming van het transport. Deze vrijstelling geldt voor elektrische vrachtwagens, waterstofvoertuigen en andere emissievrije transportoplossingen.

Daarnaast gelden vrijstellingen voor specifieke voertuigcategorieën:

• Voertuigen onder 3.500 kg: Vallen niet onder de heffing
• Vuilniswagens, straatvegers en rioolzuigers: Openbare dienstverlening is vrijgesteld
• Defensievoertuigen: Militaire voertuigen zijn uitgezonderd
• Campers: Alleen als zij bij de RDW als kampeerwagen geregistreerd staan

Voor bepaalde voertuigen kan vanaf 1 april 2026 een ontheffing worden aangevraagd. Dit geldt voor oldtimervrachtwagens van 40 jaar of ouder (uitsluitend voor privégebruik) en voertuigen van politie en brandweer. Voertuigen met een goedgekeurde ontheffing hoeven geen tolkastje aan boord te hebben.

Hoe NXT Mobility helpt met de transitie naar zero-emissie transport

NXT Mobility begeleidt transportbedrijven volledig bij de overgang naar elektrische vrachtwagens en zero-emissieoplossingen, waardoor zij profiteren van de vrijstelling van de vrachtwagenheffing. Door onze unieke achtergrond in de transportsector begrijpen wij als geen ander met welke uitdagingen transportondernemingen te maken hebben.

Onze dienstverlening omvat:

• Onafhankelijk wagenparkadvies: Grondige analyse van het huidige wagenpark en ontwikkeling van concrete stappenplannen richting zero-emissievervoer
• Laadinfrastructuur: Van thuisladers tot complete bedrijfslaadpleinen met smartchargingtechnologie
• HBE-dienstverlening: Volledige ontzorging in Hernieuwbare Brandstofeenheden, waardoor de businesscase voor elektrische voertuigen wordt versterkt
• Subsidieondersteuning: Begeleiding bij subsidieaanvragen voor de verduurzaming van het wagenpark
• Netcongestie-oplossingen: Baanbrekende oplossingen zoals de ChargeBox voor ultrasnelladen zonder zware netbelasting

Met onze totaalconcepten voor duurzame mobiliteit zorgen wij ervoor dat transportbedrijven niet alleen besparen op de vrachtwagenheffing, maar ook voorbereid zijn op toekomstige zero-emissiewetgeving. Neem contact op voor een gratis adviesgesprek over de elektrificatie van uw vrachtwagenpark.